Erken İşitme Cihazı Kullanımı Demans Riskini Azaltabilir
Erken İşitme Cihazı Kullanımı Demans Riskini Azaltabilir
Framingham Çalışması
Framingham Çalışması’ndan elde edilen yeni bulgular, işitme kaybı yaşayan kişilerin erken dönemde işitme cihazı kullanmaya başlamasının demans riskini önemli ölçüde düşürebileceğini gösteriyor. Araştırma JAMA Neurology’de yayımlandı ve özellikle 70 yaşın altındakilerde koruyucu etki daha belirgin.
Araştırma ne söylüyor?
Araştırmada, yaklaşık 3.000 kişiyi 20 yıla kadar takip edilmiş. İşitme kaybı olup da 70 yaşından önce işitme cihazı kullanmaya başlayanlarda demans gelişme riski, cihaz kullanmayanlara göre yüzde 61 daha düşük çıkmış. Yani “erken davranan” bariz şekilde kazanıyor. Genel tabloya bakınca katılımcıların yaklaşık beşte biri yıllar içinde demans geliştirmiş. İşitme kaybını da “daha iyi duyan kulakta 26 dB ve üzeri” olarak tanımlamışlar. Günlük dilde söyleyeyim: fısıltı ve hafif konuşmaları kaçırmaya başlamak gibi düşünün. 70 yaşın altında olup işitme kaybı olmayanların riski de, tedavi edilmemiş işitme kaybı olanlara göre yaklaşık yüzde 29 daha düşük bulunmuş.
Yaş konusu önemli. 70 yaş ve üzerindekilerde işitme cihazı–demans ilişkisi bu çalışmada net çıkmamış. Bu da bize şunu anlatıyor: işitme kaybını geciktirmeyelim, genç-orta yaşta yakalayıp cihazı ne gerekiyorsa o zaman takalım. Zaten orta yaşta işitme kaybı olanlarda beynin bazı bölgelerinin hacmi daha küçük bulunuyor. Bu da beynin daha hızlı yaşlandığının bir işareti olabilir. Ayrıca bazı kişilerde demans riskini artıran APOE-E4 adlı gen varyantı var. Bu grupta da işitme cihazı kullananların riski anlamlı biçimde düşmüş.
Benim sahada gördüğüm en üzücü şey şu: orta-ileri düzey işitme kaybı olanların çoğu işitme cihazı kullanmıyor. Yani büyük bir çoğunluk “idare ederim” diye düşünüyor. Hâlbuki cihazı doğru zamanda, doğru şekilde kullanmak hem sosyal hayatı hem beyin sağlığını koruyabiliyor. 2023’teki ACHIEVE gibi çalışmalar da işitme cihazının bilişsel gerilemeyi yavaşlatabileceğini destekliyor.
Elbette her araştırmanın sınırı var: Bu çalışmada cihaz kullanımı kişinin kendi beyanına dayanıyor, kim ne kadar taktı tam ölçülmemiş. Sosyoekonomik detaylar da kısıtlı. Yine de tablo net: Erken teşhis, doğru cihaz, düzenli kullanım.
Size önerim ne?
Eğer “televizyonu yükseltiyorum, kalabalıkta konuşmaları kaçırıyorum, ailem ‘duymuyorsun’ diyor” gibi şikâyetleriniz varsa, beklemeyin. Basit bir odyolojik değerlendirme ile duyma profilinizi çıkarıyoruz. Sonrasında size uygun işitme cihazını, yaşam tarzınıza ve kulağınıza göre kişiselleştiriyoruz. Cihaz “son çare” değil; tam tersine, beynin sesi unutmaması için bir tür egzersiz. Ne kadar erken başlarsak, o kadar iyi sonuç alma şansımız var.
